লঘু-গুৰু

 

জীৱন কলিতা
নাজিৰা
দূৰভাষ:: 9706486230

ৰন্ধা-বঢ়া কৰা বুলি ক’লেই তাৰ চিন্তাবোৰ দুঃচিন্তালৈ পৰিণত হয় ৷ সিহঁতৰ ঘৰখনত ছোৱালীৰ সংখ্যা বেছি আছিল বাবে সি এইভাগি কৰ্মত ব্ৰতী হবলগীয়া নহৈছিল ৷ গতিকে সেয়া তাৰ অভ্যাসতো পৰিণত নহ’ল ৷ গতিকে অভ্যাস নোহোৱাৰ বাবে কৰ্ণপথে শৰো নিক্ষেপ কৰিব নোৱাৰে ৷ অৱশ্যে অপাৰ্থকত পৰি কেতিয়াবা হ’লেও চিন্তাত কৈৰ গৰ্ভ শুকাই যায় ৷ অন্য একো কথা নাই , খোৱাৰ সময়ত খাওঁতাই নাক কোঁচোৱা, ভাতৰ পাতত নগৰৰ পকী অট্টালিকাৰ সন্মুখত জমা হোৱা পলিথিনৰ দৰে বিশৃংখলাকৈ অৱশিষ্টখিনি ৰৈ যোৱা দৃশ্যবোৰ দেখাৰ বেদনাই তেতিয়া তাক আহত কৰে ৷ সৰুৰে পৰা কৃষি-কৰ্মৰ লগত জড়িত হোৱাৰ বাবে ভকতসকলে কোৱা ‘অন্ন-ব্ৰক্ষ্ম’ৰ আলাই আথানি দেখিলে সি মনত বৰ দুখ পাই ৷ এই দুখ পোৱা, সুখ পোৱাবোৰৰ মাজেৰেই বিবাহৰ একৈশটা বছৰে ফাঁকি-ফুঁকাকৈ হ’লেও সি সংসাৰৰ টুলুঙা নাওঁখন সি চলাই আছে ৷ সেইফালৰপৰা নিজকে তাৰ কেতিয়াবা সুদক্ষ নাৱৰীয়া যেন লাগে ৷ মনত ভাৱ হয় পাৰিছোযে ৷
বিবাহৰ সুদীৰ্ঘ একৈশ বছৰৰ মূৰত তাৰ পৰিবাৰ চৰকাৰী.এটা এমহীয়া কাৰ্যসূচীত ভাগ ল’বলৈ ঘৰল পৰা বাহিৰত আছিল | ‘ৰাজধানী এক্সপ্ৰেছ’ ৰেলেৰে যাত্ৰাৰম্ভ কৰাৰ পাছত সি ছোৱালীজনী পেহীয়েকৰ ঘৰত থৈ সি আৰু তাৰ পুতেক কৰ্মথলীলে ৰওনা হৈছিল | তেতিয়া দুঃচিন্তা বা ভয় থাকিলেও ল’ৰাক ৰান্ধি খুৱাবলগীয়াটো বাধ্যতামূলক হৈছিল | ভাতকেইটা প্ৰেছাৰ কুকাৰত দি হোটেলৰ পৰা ‘বাটাৰ চিকেন মছলা’ , ‘এগকাৰী ‘ , ‘ফিছকাৰী’ আদি খাদ্যসম্ভাৰ যোগান ধৰি সি বেছ দক্ষতাৰে এসপ্তাহ পাৰ কৰিলে | পুতেকৰ মুখত সন্তুষ্টি দেখি গৰ্বত তাৰ বুকু ফুলি উঠিছিল | স্থানীয় ‘কেফাই চ’পি’ , ‘হট এণ্ড স্পাইচি ‘, ‘জ্যোতি ৰিলেক্স ধাবা ‘ , ‘বৰুৱাজ ইন ‘ আদিক এই ক্ষেত্ৰত সি মনে মনে আন্তৰিক ধন্যবাদ জনাইছিল |
তাৰ মাজেৰে এটা শনিবাৰে সি মাকৰ লগত এৰাতি কটাবলৈ বুলি জন্মভূমি পালেগৈ ৷ কৰ্মথলীলৈ যোৱাৰ পাছত এইদৰে মাকৰ লগত থাকিবলৈ অহাটো অনিবাৰ্য কাৰণবশতঃ হৈ উঠা নাছিল ৷ যি কি নহওক মনে কোৱাৰ লগে লগে আহি সি পৰম সন্তুষ্টি লাভ কৰিলে ৷ ৰাতি কৰতি মাছৰ ভাজি , বেঙেনা-আলু পিটিকাৰে ভাতমুঠি খাই তাৰ ল’ৰালিটো হাততে পোৱা যেন লাগিল ৷ ল’ৰালি সজীৱ কৰি তোলা মাকৰ মুখৰ পৰা নিৰ্গত হোৱা অনৰ্গল কবিতাৰ ফাল্গুধাৰাই তাক অবাক বিস্ময়ত অৱগাহন কৰোৱাইছিল ৷ সাধু কবিতাৰে মুখৰিত হোৱা নিশাটো উপভোগ্য হৈ উঠাৰ সময়তে সিফালৰ পৰা মোবাইল ফোনৰ কৰ্কশ শব্দই তাক বাস্তৱলৈ ঘূৰাই আনিছিল ৷ তাৰ পৰিবাৰৰ ফোন ৷
ঃ “ভাত খালা নাই ? থাকিবানে খাই যাবাগৈ ? কালিলৈ ভন্টিহঁত আহিব অকণমানিজনীক লৈ ৷ সেয়ে কাম কৰা ছোৱালীদুজনীক আহিবলৈ কৈছো ৷ যদি ৰাতি তাত থাকাও, তেন্তে ৰাতিপুৱাই যাবাগৈ ৷ ”
বিৰক্তিত যাৰ ভ্ৰু কোঁচ খাই গ’ল ৷ আগ পিছ চিন্তা নকৰি সিয়ো কৈ দিলে –
ঃ ” থোৱাহে, ইমান নীতি-নিৰ্দেশনাৰ পিছে পিছে মই ঘূৰিব নোৱাৰো ৷ জীৱনটো ইমান অংক কৰি কৰি মিলাব নোৱাৰো ৷ ”
সি ক’বলৈহে পালে ৷ সিফালৰ পৰা যেন গৰম কেৰাহীত আখৈ ফুটাৰ শব্দহে নিৰ্গত হ’ল ৷
ঃ ” অ’, মই আহিবলৈহে পালোঁ, ঘৰৰ ল’ৰা একদম ঘৰ পালেগৈ ৷ তুমি ঘৰলৈ যোৱাৰ কথা মই জানিব নালাগে নেকি ? খুব ফূৰ্তি কৰি সময় কটাইছা ৷ ময়ো এনেই থকা ভকতনী নহয় , জীৱনটোত অংক কৰি কৰি ভাগৰি এতিয়া ইয়াত খুব মস্তি কৰিছো ৷ ……
সি তৎ ধৰিবই নোৱাৰিলে ৷
ঃ” হেল্ল হেল্ল…” নাই, সিফালৰ পৰা ফোনৰ চুইচ অফ হৈ গ’ল ৷
(আগলৈ)

উৰণীয়া মন

 

✍ মোহন পাচনি,

গহপুৰ ।

“ঢোলৰ গুম্-গুমনি মাকোৰ খিট্-খিটনি
নুশুনাকৈয়ে বহুকাল গ’ল,
বিধাতাই কপালত কিনো লিখিলে ঐ লাহৰি
বিহুৱান এখনো দিওঁতা নহ’ল ।”

গুণ-গুণাই আছিলোঁ যদিও শেষৰ সুৰকণ মুখৰপৰা ডাঙৰকৈয়ে ওলাল । সেই সময়তে শ্ৰীমতী আহক হাতত চাহকাপ লৈ । “য’তেই বাঘৰ ভয় তাতেই ৰাতি হয় ।” সেইয়াই হ’ল । যোৱা দিন-দিয়েকৰ অসহিষ্ণু শ্ৰীমতীৰ অসহিষ্ণুতা অধিক বাঢ়িল । আগ্নেয়গিৰিৰ উদ্গীৰণৰ সময়ত অসহায় দৰ্শক যেন মই !

“ঠিকেই সন্দেহ কৰি থাকোঁ । দুটাকৈ মত্-গজ্ ডেকা ল’ৰাৰ বাপেকী হ’লা যদিও চেঙেলীয়া মনটো এতিয়াও নাতৰিলে । দেহ-মনৰ পিৰ্-পিৰণি এতিয়াও মাৰ যোৱা নাই যদি যোৱা গাঁৱলৈ । এজনী চপাই লোৱা । দেহৰ পোৰণিও মৰিব আৰু যিমান পাৰে বিহুৱানো বৈ দিব পাৰিব ।”

মৌন হৈ থকাই শ্ৰেয় বুলি ভাবিলোঁ । চাহকাপ থেকেচা মাৰি ভিতৰ সোমাল ।
বিত্তীয় বৰ্ষৰ শেষৰ মাহটোত অফিচৰ কামৰ হেঁচা বাৰুকৈয়ে বাঢ়ে । বাঢ়ে অভাৱনীয় বাহিৰা আৰ্জন আৰু ঠিকাদাৰবোৰে আগবঢ়োৱা লোভনীয় পাৰ্টিৰ আয়োজন । কামৰ পিছত নিশাৰ পাৰ্টিৰ জুতি লৈ ঘৰ সোমাওতে বহু ৰাতি হয় । খোজবোৰ সঠিককৈ নপৰে আৰু কথাৰো লাগ্-বান্ধ্ নাথাকে । শ্ৰীমতীৰ অসহিষ্ণুতাৰ কাৰণো সেয়াই । তেওঁৰ লগত লাগি মই ৰণ জিকিব নোৱাৰোঁ । ই ধুৰূপ । সন্ধিৰ উপায় চিন্তিলোঁ । পালোঁ । কামত সহায় কৰাৰ চলেৰে তেওঁৰ কাষলৈ গৈ আলুৰ বাকলি গুছোৱাত লাগিলোঁ । তেওঁক শুনাই গুণ-গুণালোঁ …..

 

“কথাৰো নুবুজা পাক ঐ লাহৰি
ৰাতিও নেভাবা শুই,
তামোলো নহওঁ মই ফালি যেন দেখুৱাম
অন্তৰৰ কি কুৰা জুই ।
মেঘ নাতৰিল । উচাট্ মাৰি শ্ৰীমতীহে আঁতৰিল । কাষ চাপি গৈ লাহে লাহে ক’লো, “কিয়নো এনেকুৱা কৰা ? জানাইচোন মাৰ্চ মাহত কামৰ বোজা কিমান বাঢ়ে । ওপৰরালা আৰু পাৰ্টি সকলোকে সন্তুষ্ট কৰিব লাগে । সেইকাৰণেইতো ইমানখিনি কৰিব পাৰিছোঁ । দৰমহাৰ পইচাকেইটাত হাত নিদিয়াকৈ এইবাৰ তোমাৰ বাবেই নতুন বিলাসী গাড়ীখন ল’ব পাৰিছোঁ । তুমি পছন্দ কৰি অহা শেহতীয়া মডেলৰ হীৰাৰ হাৰডালো আজিয়েই আনিম বুলি ভাবিছোঁ । মুখখন যদি এনেকুৱা গোমোঠা কৰি ৰাখা হাৰডালে জানো ডিঙিত শুৱাব ? ভাবিছোঁ আৰু কেইখনমান বিল পাছ কৰাব পাৰোনেকি । তেতিয়া মই যাব নোৱাৰিলেও ল’ৰাহালৰ সৈতে তুমি বিহুৰ বন্ধতে চিমলাৰপৰা ফুৰি আহিব পাৰিবা ।”

গালত উমাল পৰশ এটিৰ উমান পালোঁ । বুজিলোঁ, ডাৱৰ আৰু নাই ।  সুহুৰিয়াই সুহুৰিয়াই গেৰেজৰপৰা নতুন গাড়ীখন উলিয়ালোঁ । নিৰ্দিষ্ট জুৱেলাৰীখনৰ দিশে ষ্টিয়েৰিং ঘূৰালোঁ । দামী ৰত্নখচিত আঙঠি পিন্ধা আঙুলিকেইটাই ষ্টিয়েৰিঙত বেসুৰীয়া হ’লেও যেন এক সমলয় তুলিলে । মনেও ডেউকা মেলি অতীতলৈ উৰা মাৰিলে ।
“কিনো কাপোৰখনি ফুলে জকেমকি
উৰি যায় বতাহৰ লগত,
নেখাই চাৰি সাজি থাকিব পাৰোঁ মই
ব’হাগৰ বিহুৰে লগত ।”

চাকৰিত যোগ দিয়াৰ পাছৰেপৰা গাঁৱৰ লগত যোগাযোগ সেৰেঙা হৈছিল । চাকৰি, সংসাৰৰ ব্যস্ততা আৰু নগৰীয়া বতাহে গাঁৱৰ সহজ-সৰল, পাহুৱাল বিহুৱা ডেকাটোক সলনি কৰি পেলাইছিল । ছাঁৰ দৰে আজীৱন থকাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়া এসময়ৰ শয়নে-সপোনে লগ নেৰা সেউতীৰ প্ৰতিচ্ছবিও মনৰপৰা লাহে লাহে আঁতৰি গৈছিল । সেই ঠাই অধিকাৰ কৰিলেহি শ্ৰীমতীয়ে । আমাৰ সংসাৰখনৰ তেওঁ যেন একছত্ৰী সাম্ৰাজ্ঞীহে । গাঁৱৰ লগত সঘনাই যাতায়ত কৰিব নোৱাৰাৰ আন এটা কাৰণ শ্ৰীমতীৰ ৰঙা চকুলৈ মোৰ অহেতুক ভয় । হ’লেও গাঁৱৰ চেগা-চোৰোকাকৈ গাঁৱৰ খবৰবোৰ মই পাই থাকোঁ ।
ভাবিছোঁ এইবাৰ বিহুৰ বন্ধতে ল’ৰাদুটাৰ লগত শ্ৰীমতীক চিমলালৈ পঠিয়াই মই গাঁৱৰ ঘৰলৈ যাম । বেমাৰী গিৰিয়েকটো ঢুকুৱাৰ পিছত সেউতীয়ে একমাত্র জীয়েকজনীক বহু কষ্টৰে তুলি-তালি পঢ়ুৱাইছে । শুনিছোঁ এই ব’হাগতে জীয়েকৰ বিয়া । এইবাৰ যিকোনো উপায়েৰে আনে নজনাকৈ সেউতীক লগ কৰিম । তাইৰ লগত মুখামুখি হ’বলৈ মোৰ সাহস হ’বনে নাই নাজানোঁ । টকা-সিকা অলপমানেৰে তাইক সহায় কৰাৰ হাবিয়াস এটা বহুদিনৰ আগৰ পৰাই আছিল । তাইৰ সন্মুখীন হ’বলৈ সাহসহে গোটাবপৰা নাছিলোঁ মই । জীয়েকৰ বিয়া বুলি সোণৰ আঙঠি এটাৰ সৈতে টকা কেইহাজাৰমানেৰে সহায় কৰি আহিম । জানো, তাই সহজে গ্ৰহণ নকৰিব । বৰ আত্মাভিমানী তাই । হ’লেও জীয়েকৰ হাততেই গুজি আহিম । মোমায়েকে দিয়া উপহাৰ বুলি গ্ৰহণ নকৰিবনে ?
সততে অপৰাধবোধ ভাৱ এটাই গধুৰ কৰি ৰখা মনটো সম্ভাৱ্য আশাৰ ৰেঙনি অকণ দেখি পাতল যেন লাগিল । মনটো উৰি গ’ল গাঁৱৰ বিহুতলীলৈ…
“দূৰৈত শুনিলোঁ সুৰতে বুজিলোঁ
মোৰ সোণে গগনা বায়,
কিনো অমাতৰ মাতে মোৰ লাহৰি ঐ
বুকেদি সৰকি যায় ।

বিষাদ

✍ অৰুন্ধতী কোঁৱৰ গোঁহাই

গোলাঘাট ।

 

বৃদ্ধাশ্ৰমৰ সন্মুখত থকা বিভিন্ন ৰঙৰ সমাহাৰ ফুলনি খন একান্তমনে চাই আছে বংশীধৰ বৰুৱাই। তেওঁৰ কাষত যে আৰু কোনোবা আছে সেয়া তেওঁ লক্ষ্যই কৰা নাই। একান্তমনে দুটা বছৰৰ আগতে পৃথিৱীৰ পৰা বিদায় লোৱা পত্নী সৰলাৰ কথা ভাবি আছিল। যোৱাকালি আহি ভৰ্তি হোৱা বৃদ্ধাশ্ৰমৰ নতুন আবাসী মুহিধৰ চলিহাৰ মাততহে তেওঁৰ তন্ময় ভাগিল।
কিহে বৰুৱা ইমান চিন্তা কৰি নাথাকিব। আমাৰ এয়াই প্ৰাপ্য বুলি ধৰি লওক। মুহিধৰ চলিহাই গলগলীয়া মাতেৰে অলপ ডাঙৰকৈয়ে ক’লে।
নাই নাই, পুৰণি কথা দুটামানহে মনত পৰিছিল। বংশীধৰ বৰুৱাই বেদনামিহলি সুৰ এটাৰে কথাখিনি ক’লে। যিমানেই নতুন পৰিবেশটোত খাপ খোৱাৰ কথা চিন্তা কৰে সিমানেই এৰি অহা কথাবোৰে বৰুৱাক আমনি কৰিবলৈ ধৰিলে।
বৰুৱা, বহক মই অকণমান গাটো তিওৱাৰ ব্যৱস্থা কৰোঁগৈ বুলি কৈ মুহিধৰ চলিহা আঁতৰি গ’ল। এইটো সময়ত আশ্ৰমৰ প্ৰতিজন ব্যক্তিয়েই অলপ সময় জিৰণি লয়। কোনোবাই কিতাপ এখন পঢ়ে, কোনোবা অলপ সময় শুৱে, কোনোবাই গানকে গুণগুণাই। বংশীধৰ বৰুৱাই কিন্তু আজি এইটো সময়ত অতীতৰ কথাবোৰৰ মাজত বুৰ যাবলৈ ধৰিলে। তাতে আজি সেই পুৰণা পেটৰ বিষটো ওক দিছে। এনে অসুখ বিসুখৰ সময়ত সৰলাই আহি গহীন মাতেৰে প্ৰায়ে কৈছিলহি ‘সময়মতে দৰৱবোৰ খালেনে?’ সৰলাৰ সেই চিনাকী কণ্ঠটোৱে বাৰে বাৰে তেওঁৰ কৰ্ণকুহৰত আমনি দিবলৈ ধৰিলে। বদমেজাজী বৰুৱা মানুহজনে যিমানেই টান কথা বা কটু কথা সৰলাক নকওক লাগে সৰলাই কিন্তু সদায় ধীৰ স্থিৰ হৈ জীৱনটো পাৰ কৰিছিল। চাৰিটাকৈ ল’ৰা-ছোৱালীক মানুহ কৰিছিল। নিজৰ স্কুলৰ চাকৰি জীৱনটো সুখ্যাতিৰে পাৰ কৰিছিল। বংশীধৰ বৰুৱাই চাকৰি নকৰি স্বাধীনভাৱে সৰুসুৰা ব্যৱসায় কৰিছিল। বদমেজাজী মানুহজন কতোৱে সফল হ’ব নোৱাৰিছিল। আনকি নিজৰ ল’ৰা-ছোৱালী কেইটাৰ লগতো মুকলিমুৰীয়াকৈ কথাবতৰা নাপাতিছিল। সৰলা ঢুকুৱাৰ পাছত বংশীধৰ বৰুৱাই নিজে নিজে বেছি অকলশৰীয়া অনুভৱ কৰিবলৈ ধৰিলে। তিনিজনী ছোৱালীক সৰলা জীয়াই থাকোতেই সুপ্ৰতিস্থিত কৰি বিয়া দিছিল। মাথোন একমাত্ৰ ল’ৰাটোৱেহে নিজৰ ইচ্ছামতে বিয়া পাতিছিল। পঢ়াশুনাত আধাৰুৱা কৰিলে। এনেয়ে মানুহটো বেছিকৈ খঙাল হৈ সৰলা যথেষ্ট শাস্তি দিছিল। পুতেকৰ লগত তেতিয়াৰ পৰাই ভাল সম্পৰ্ক নোহোৱা হ’ল। পুতেক বোৱাৰীয়েকক ঘৰত সোমাবলৈ নিদিছিল। বহুদিন সিহঁত দুটাই অ’ত ত’ত থাকি দিনবোৰ পাৰ কৰিছিল। এদিন যেনিবা নিজৰ ঘৰখনলৈ ঘুৰি আহিল। ঘুৰি আহিল যদিও বংশীধৰ বৰুৱাৰ লগত পুত্ৰ বোৱাৰীৰ সম্পৰ্ক স্বাভাৱিক নহ’ল। সৰলাই নিজৰ সৰল স্বভাৱটোৰে বোৱাৰীয়েকৰ সৈতে সহজ সম্পৰ্ক এটা গঢ়িয়েই মৃত্যুৰ দিনালৈকে পাৰ কৰিলে। মৃত্যুৰ আগমুহূৰ্তত সৰলাই বংশীধৰ বৰুৱাক কৈছিল- ল’ৰাটোক এৰি থৈ নাযাব। পুত্ৰ বোৱাৰীৰ লগত মিলা- প্ৰীতিৰে থাকিব। কিন্তু পত্নীৰ শেষ কথাষাৰো তেওঁ ৰাখিব নোৱৰিলে। সৰলা ঢুকুৱাৰ পাছত তেওঁলোকৰ সম্পৰ্কই অধিক জটিল ৰূপ ধাৰণ কৰিলে। যাৰ বাবে বৃদ্ধাশ্ৰমৰ খালী বেঞ্চখনৰ এমূৰত বহি কথাবোৰ জুকিয়াই চাব লগা হৈছে।
হয়নে,শুনিছে? ঠিক সৰলাই মতাৰ দৰে শব্দ শুনিলে। ছোৱালী কেইজনী বিয়া দিয়াৰ পাছত উকা ঘৰখনত যেতিয়া সৰলা আৰু বংশীধৰ বৰুৱাই কেইমাহমান অকলশৰীয়াকৈ থাকিব লগা হৈছিল তেতিয়া প্ৰায়ে সৰলাই দূৰৰ পৰা তেনেকৈ চিঞৰিছিল। পাছফালে ঘূৰি চাই বৰুৱাই দেখে যে বৰুৱাই দেখে যে সৰলাটো নায়েই, সৰলাৰ সৈতে কটোৱা ঘৰটোও নহয়। বুকুখন খামুচি বহুতপৰ তভক মাৰি বহি থাকিল। পানীৰ পৰা তুলি অনা মাছৰ দৰে, সৰলাৰ সতে আজিৰ এই অৱস্থাৰ বিষয়ে কথা পাতিবলৈ, সৰলাক জনাবলৈ মনটো ধৰফৰাই থাকিল বংশীধৰ বৰুৱাৰ।
আবেলি তিনি বাজিবৰ হ’ল। আবাসৰ আবাসীসকলে চাহ খাবলৈ চিঞৰ বাখৰ কৰিলে। এনেয়ে কিবা এটা খোৱাৰ যা-যোগাৰ কৰোঁতে ৰু-ৰুৱনি এটা হয়েই। এই কোলাহল খিনি প্ৰতিজন আবাসীৰ ভাল লাগে। প্ৰত্যেকেই বুকুত এসোপা বেদনা লৈও স্ফূৰ্তি কৰে। ইজনে সিজনক জোকায়।
অন্য এজন আবাসী বাসব দত্তই বৰুৱাক এক প্ৰকাৰ খং কৰাৰ দৰেই ক’লে ‘ইমান চিন্তা কৰি থকাৰ কি প্ৰয়োজন আছে এতিয়া? ইয়ালৈ যেতিয়া আহিলো প্ৰত্যেকেই হাঁহি তামাচাৰে দিনবোৰ কটাব লাগে।’
বংশীধৰ বৰুৱাই সেমেকি থকা চকু দুটা মোহাৰি মোহাৰি ক’লে ‘ইয়াত অলপ আনন্দত কটাম বুলিয়েই আহিছো। তথাপি সৰলালৈ বৰকৈ মনত পৰিল। আজি তেওঁৰ চতুৰ্থ মৃত্যু বাৰ্ষিকী।’
লাহে লাহে উঠি গৈ কাপোৰৰ মাজৰ পৰা সৰলাৰ ফটোখন উলিয়াই হাতত তুলি ল’লে। অস্ফুট স্বৰেৰে ক’লে ‘সৰলা মোক ক্ষমা কৰি দিবা। তুমি মই বন্ধা ঘৰখন মই ধৰি ৰাখিব নোৱাৰিলো। মৃত্যুৰ আগমুহূৰ্তত তুমি কৈ যোৱা কথাষাৰো মই ৰাখিব নোৱাৰিলো।’ বংশীধৰ বৰুৱাই উচুপি উঠিল। সকলোৱে তেওঁৰ ফালে ঘূৰি চালে।

“”””” প্ৰতিবিম্ব “”””

✍ দেৱজিৎ ভূঞা
মাজুলী ।
টেত্-টেত্ ,,,,!! টিত্ – টিত্,,,,!! পে-পো; পা-পা; কিবা বিকট চিঞৰত চহৰ খন অসহ্য লগা হৈছে দেই। নোৱাৰি আৰু এনেকৈ,,,,!! প্ৰান্তিক ৰ জাপান ভ্ৰমণৰ কাহিনী টো মৃদুলাৰ হঠাৎ মনত পৰি গ’ল। জাপানৰ দৰে যদি ৰাজহুৱা স্থানত ডেচিমিটাৰে শব্দৰ তীব্ৰতা জুখিলে হেতেন, বিৰাট বিৰাট আস্ফালন একোটাত ডেচিমিটাৰ সলাই হে তত পালেহেতেন চৰকাৰে। তাইৰ কিবা হাহিঁ উঠি গ’ল কথাটো ভাবি।
অই মৃদুলা; কোনফালে যোৱা,,,, ?
আকৌ টেটু ফলা চিঞৰ,,,,কোন হ’ব পাৰে যানো,,,!
(ডিঙিতো উকটীয়া কৰি )
অ’ মধুমিতা বাইদেউ ; কোনফালে ওলাল বাইদেউ,,,,?
ল’ৰাটোৰ ঘৰৰ পৰা আহো। পিছে তুমি,,,??
বজাৰ দুটামান আছে , তাকে কৰো বুলি আহিছো।

মানুহ জনীয়ে কথা পাতিলে এৰিবই নিবিছাৰে। মৃদুলাই আৰু কথা নবহাই কোবা -কোবিকৈ খোজ ল’লে।
হঠাতে ট্ৰাক ষ্টেণ্ডৰ ভেকেটা – ভেকেট গন্ধ টোৱে নাড়ী – ভেউ ঘুকুটিয়াই আনিব যেন লাগিল তাইৰ। চহৰত সা -সুবিধা বেছি হ’লে কিদাল হ’ব; আজি কালি ল’ৰা -ছোৱালীয়ে বায়ুৰো গন্ধ আছে বুলিয়েই অনুভৱ কৰিবলৈ লৈছে। মুকলি হাৱা এছাটি পাএছেনে কাহানিবা ,,,!! খালি , দুৰ্গন্ধ । নলা বোৰ তো চাবই নোৱাৰি। আচলতে চহৰ বেউয়া নহয়; বেয়া এই চহৰীয়া বোৰ। চুপাৰ মাৰ্কেটৰ গলিটোৰে সোমাই লেডিজ কৰ্নাৰৰ দিশে আগুৱাই গ’ল মৃদুলা ৰঙা, নীলা, হালধীয়া ভিন্ন ৰংৰ অজস্ৰ শাড়ী। এপ্ৰিল মাহৰ আজি তিনি দিন মাথো। বিহু বিহু লগাকৈ সজোৱা দোকান- পোহাৰৰ ৰং বিৰঙৰ পোহৰে আলোকময় কৰি তুলিছে। বিহু কমিটিৰ ন-নতুন আয়োজন, বাটে -পথে; নামী -বেনামী গায়কৰ সময় সূচী ৰ পোষ্টাৰ । মুঠতে গোটেই খন উখল- মাখল পৰিৱেশ। বিজুলী বাতিৰ নানান চমকে জলমলাই থকা লেডিজ কৰ্নাৰ খনত জিলিকি উঠিছে মৃদুলাও । তাইৰ মুখমণ্ডলত ৰঙা,নীলা সাতোৰঙী বৰ্ণালীৰ হে যেন মেলা।পিছে বিষন্ন মনৰ কজলা পৃষ্ঠাবোৰ কৃত্ৰিম বৰ্ণালীয়ে পাৰিব জানো উজলাব।

আকৌ এবাৰ ভাবনাত বুৰ গ’ল তাই। নিমিলা অংকৰ আঁত বিচাৰি তাই নিজৰ মাজতেই বিভোৰ হৈ পৰিল। অজস্ৰ প্ৰশ্নই কোঙা কৰা তাই মনক তাই নিজেই সুধিছিল,,,
পুৰুষ শাসিত সমাজ খনত তাই নাৰী হৈ ওপজোতে মাকৰ বুকুখন অজানিতেই সিয়ৰী উঠিছিল নেকি,,,,?? নাৰীৰ সামাজিক সংগ্ৰামৰ প্ৰতিবিম্ব দেখি নিথৰ হৈ পাহৰি গৈছিল নেকি তাইৰ ওপজাৰ প্ৰসৱৰ অসহ্য যন্ত্ৰনাক,,,?? তাইৰ মাকে তাইক লৈ দেখা যন্ত্ৰণা দায়ক ভবিষ্যত টো তাইৰ ক্ষেত্ৰত ৰজিতা নাখালেও ; তাইৰ মাকৰ আবৰ্তমানত হাজাৰ জনী বাসৱীৰ চিৎকাৰে মৃদুলাৰ নাৰীমনৰ যতি পেলাই ।

বৰ্ষা বিঘ্নিত সন্ধ্যাৰ বৰষুণ জাকৰ তীব্ৰ হেচাত কোলাহল বোৰ সমাধি ঘটিছিল তেতিয়া। হঠাৎ বাহিৰত নাৰীৰ কন্ঠস্বৰ শুনি ওলাই যাওতে ভবাই নাছিল ,,,,
কামিনী কাঞ্চন জোপাৰ কাষত আউল -বাউল কৈ চুলি মেলি থিয় দিওতে ভাবিছিল ফুট পাথৰ অলি গলিত নিত্য চৰাচৰ ভাৰসাম্য হীন পঠিক বোৰৰ প্ৰতিনিধি বুলি। নাৰী মূৰ্তিটোৰ চকুহাল কান্দি কান্দি অঙঠাৰ দৰে ৰঙা হৈ আছিল । এছকিউজ মি,,,; প্লিজ চাইদ।
মৃদুলাৰ ভাবনাত যতি পৰিল । অহ চৰী ; আপোনা আপুনি কৈ উঠিল মৃদুলাই । চাইদ বিচৰা মহিলা জনিৰ বেষ- ভূষাই মৃদুলাকো লাজত পেলালে। কাপোৰ পিন্ধাৰ কোনো ধং নাই। খালি সকলোকে অধিকাৰ লাগে। মুকলি দেহাৰ উজান উঠিবলৈকে নেকি এই অধিকাৰত্ব। মুঠতে আভিধানে আবুৰতা বোলা শব্দটোক কাহানিবাই বৰ্খাস্ত কৰিলে। এই চাম ৰমনীৰ বাবেই নাৰীৰ একান্ত ব্যক্তিগত বুলিবলৈ একোটো নোহোৱা হৈছে। মূৰতে খংটো লৈ মৃদুলাই বিচাই দকা মানুহৰ দৰে চেক-চেকাই ,ভক-ভকাই আন এখন ষ্টৰলৈ গ’ল। একেই কিচিম কিচিম শাড়ী। গ্ৰাহকৰ মন টানিবলৈ ভিন্ন কাইদাত হেঙাৰ বোৰত সজাই থোৱা হৈছে। এম্বডাৰী, কটন,চিফন,ভেলভেট মুঠতে নাই কি,,,!! মূৰে -গা ই শাড়ী লৈ দুজন মানৰ অদ্ভুত চিঞঁৰ । আহি যাওঁক, লৈ যাওঁক; দুখনত এখন ফ্ৰী,,,,,।

নাই বাসৱীয়ে বেচি ৰংচঙীয়া নিপিন্ধিব। মনেই যদি এন্ধাৰ ; বাহিৰ খন ৰঙিয়াল কৰিব কিহৰ তাৰনাত !! আপোন জনৰ চৰম বিশ্বাস ঘাটকটাত চুৰমাৰ হোৱা হিয়া খনৰ শ্ৰদ্ধা ,ভক্তি,মৰমৰ তুষাৰ বোৰ গলি গলি বৈ অহা চকুলোৰ বাহিৰে যেন বাসৱীৰ একো নাই। প্ৰাণৰ তাৰণাত তাই বিচাৰিছে এখন সহায়ৰ হাত আৰু অকন মান মৰম। এৰা,,,!!জীৱনেই যদি দুৰ্লভ, আবুৰতাৰ অস্তিত্ব ই বা ক’ত ,,,!!
ভাব বোৰে মৃদুলাক স্থিৰেৰে থাকিব দিয়া নাই। প্ৰকৃতিস্থ হৈ হেঙাৰ দালৰ ক্লীৱ বোৰ খুলি,আলসুৱাকৈ কটনৰ শাড়ী এখনত হাত ফুৰালে মৃদুলাই । থিক বাসৱীৰ শেতা পৰা মুখ খন যি দৰে পত্যক্ষ কৰিছিল বৰ্ষা বিঘ্নিত নিতাল সন্ধিয়াটোত । বাসৱীৰ বিয়া হোৱা বেছি দিন হোৱাই নাছিল । মাহ-হালধিৰ সুঘ্ৰাণ নোজোৱা দেহাতো মুখা পিন্ধা বৰবৰ চামৰ অতপালিত ক’লা ক’লা দাগ বহিছিল । মাউৰা হলেও তেজ মঙহ হীন নহয় বাসৱী।এইদৰে দুৰ্বলৰ ওপৰত সবলৰ দাবানল আৰু কিমান দিনলৈ ,,,,,!!

 

দোকানী জনে মেৰুন ৰংৰ শাড়ী খন দেখুৱাই কলে মৃদুলাক;
লৈ লওক বাইদেউ আপোনাক ভাল মেটচ কৰিব । এতিয়াই নিপিন্ধিলে কেতিয়া পিন্ধিব,,,,!! কমতে দিম।
এই খন নহব অন্য দেখুৱাবা। বেলেগৰ বাবেহে। ,,,,,,,লাঞ্চিতা ,,,,বঞ্চিতা ,,,,, সৰ্বহাৰাৰ আভৰণ মেৰুণ ৰঙে কি শোভা বহাব,,,!! (মৃদুলাৰ পিছৰ বাক্যটো ক্ৰমাত অস্পষ্ট হ’ল)

আজি দুদিনে বাসৱী ক’ৰ , কালৈ বিয়া হৈছিল একোকে নকয়। সুধিলেউ উত্তৰ নিদিয়ে। হয়তো মানুহ নামৰ জীৱ বিধলৈ তাই বৰ খোৱা হ’ল।

মোমায়েকৰ ঘৰত ডাঙৰ হোৱা বাসৱীয়ে মানুহ হোৱাৰ গৌৰৱ অনুভৱ কৰিবলৈ নৌপাওঁতেই অমানুহ চামৰ জালত বন্দী হ’ল। কি এক পৈশাচিক আনন্দত মচগুল মানুহ চাম। ভাৱি ভাৱি জথৰ হৈ যায় মৃদুলা ।

একো একোটা জীৱনৰ মূল্যত কৈয়ো ওখ সিহঁতৰ সম্পত্তিৰ লালসা। যুগ যুগ ধৰি ধৰি নাৰী অবলা , ভোগৰ সামগ্ৰীৰ বাদে যেন আৰু একো নহয়। অথচ নাৰীৰ শতৰু আজিও নাৰীয়েই। প্ৰকৃতিৰ কি বিচিত্ৰ খেলা,,,!! এফালে পচণ্ড সাহস আৰু ত্যাগৰ প্ৰতিমূৰ্তি নাৰী,,,; আনফালে ঈৰ্ষা, হিংসা, সহস্ৰ কুটিলতাৰ গৰাকী নাৰী। যৌতুকৰ বাবেই নাৰীয়ে লালসাৰ চুড়ান্ত শিখৰ আৰোহী পাহৰি পেলাই বাসৱী হতৰ দৰে নাৰীৰ জীয়াই থকাৰ অধিকাৰত্বক। উপঢৌকন আৰু এটা জীৱনক তুলাচনীত থিয় কৰোৱাৰ কুন্ঠাবোধ নকৰে নাৰীয়েই। নাৰীয়েই নাৰীক বন্দী কৰে চলনাত ,,,,!!

ছমাহ নহওতেই যৌতুকৰ খেলা খন আৰম্ভ কৰিছিল বাসৱীৰ শাহুৱেকেই। চুবুৰীৰ ন-বোৱাৰী বোৰৰ উপঢৌকনৰ হিচাপ সংলাপৰ দৰে নিতে আওৰাইছিল বাসৱীৰ সমুখত । সম্বল হীনা মোমায়েক -মামীয়েকে দিয়া সামান্য বস্তু কেইপদেই বাসৱীৰ কাল হ’ল। সামান্য ভুলতেই গিৰিয়েকক লগাই নানান ককৰ্থনা , শাৰীৰিক অত্যাচাৰ কৰোৱায়। সকলো দুখ মূৰ পাতি লৈ অসহায় বাসৱীয়ে নিতাল নিস্তব্ধ হৈ পস্থৰ মুৰ্তি এখনৰ দৰে নিতে ক্ষন গণিছিল।
কিন্তু , সেই দিনা চূড়ান্ত পন্থাৰ বলী হৈ জীয়াই জীয়াই জ্বলি যোৱাৰ ভয়ত , কেৰাচিন ঢলা ভিজা শৰীৰটো লৈ দৌৰিছিল মাথো দৌৰিছিল ,,,,,,

বাসৱীৰ গাত লাগি অহা কেৰাচিন ৰ অকতা গোন্ধটো যেন আকৌ এবাৰ উজাৰ খাই আহিল মৃদুলাৰ । ষ্টেণ্ড ফেনখন ফেৰফেৰীয়া চেচাঁ বতাহ চাতিয়ে সম্বিত ঘুৰাই আনিলে মৃদুলাৰ ,,,।

কঠিন সময়ৰ হেঁচুকনিত গালে -মুখে বিৰিঙি পৰা বিন্দু বিন্দু ঘামৰ টোপাল বোৰ মচি শাড়ী খন লৈ ওলাই আহিল মৃদুলা। বাহিৰ খনত চমকা- চমক কৃত্ৰিম পোহৰৰ প্ৰলেপত দ্বিতীয় অমৰাৱতী যেন লাগিছিল । আকাশ খনত তৰালিয়ে ফুটুকা-ফুটুকী বুটা বাচিছে। ফুটপাথত একেই অসহ্য ভীৰ। কাৰ গন্তব্য ক’ত ,কোনো লেখ জোখ নাই । নিয়ম মাফিক ভাৱেই মৃদুলাও ভীৰৰ মাজতেই মিলি গ’ল । সময়ৰ প্ৰহেলিকাত, উপঢৌকনৰ বিকৃত লালসাত দাতঁ নিকটাই থকা থকা অমানুহ বোৰৰ মুখ বোৰ আৰু জীয়াই থকা তীব্ৰ বাসনাত সৰ্বোচ্চ হেৰুৱা সকলৰ শেতা মুখ বোৰৰ প্ৰতিবিম্ব একো একো খন কেনভাচ হৈ ওলমি ৰ’ল।

হয়তো বাট চাই ৰৈছে মৃদুলালৈ ; চৈতন্য হ’বনে মৃদুলা ,,,,,,,!!!!
——:::::—-:::::—

ধুমুহা

( একমিনিটৰ গল্প )
✍ অৰূপ ৰাজ কলিতা

 

মেঘৰ গাজনি বিজুলী চমকনি আৰু প্ৰচণ্ড ধুমুহা জাকৰ মাজেৰে ল’ৰা সন্তানটোক বুকুত বান্ধি তাই দৌৰি দৌৰি স্কুল ঘৰৰ বাৰাণ্ডা পালেগৈ , ধুমুহা জাকৰ তাণ্ডব ৰূপে গোটেই গাওঁ খনকে জোকাৰি গৈছেভাত কেইটা খাই মণিকাই বিচনালৈ আহিছিল হে মাথোন ক’ৰ পৰা জানো হিল দল ভাঙি সোমাই আহিল ধুমুহা জাক তিনি বছৰীয়া ল’ৰাটোক দুহাতেৰে বুকুৰ মাজত সাৱটি তাই বাঁহৰ দুৱাৰ খন পিঠিৰে ভেজাদি বতাহ জাকে খুলিব নোৱাৰা কৈ হেঁচামাৰি ধৰিছিল ।বতাহ জাকৰ স’তে বৰষুণ আৰু বিজুলী ঢেৰেকনিয়েও নিজৰ শক্তি প্ৰদৰ্শন কৰিছিল ।আৰু হঠাৎ গছৰ ডাঙৰ ডাল এটা বতাহৰ সৈতে উৰি আহি তাইৰ ঘৰটোৰ খেৰৰ উৰুখা চালত পৰিল , আৰু মৰমৰকৈ ভাঙি মাটিত পৰিছিল ।কোনোমতে দুৱাৰ খন খুলি তাই ল’ৰাটোক লৈ দৌৰ দিছিল স্কুল ঘৰলৈ বুলি ।ধুমুহা জাক লাহে লাহে শান্ত হৈছিল । কিন্তু মণিকাৰ মনটো ক্ৰমশঃ অশান্ত হৈ উঠিছিল ।ঘৰ বুলিবলৈ গিৰিয়েকৰ দিনৰে খেৰ বাঁহেৰে সজা যিটো জুপুৰি আছিল ধুমুহা জাকে তাকো ভাঙি পেলালে ।পোনাটোক লৈ এতিয়া তাই ক’ত  থাকিব?আনৰ ঘৰত কাম  কৰি পোৱা টকা কেইটাৰে তাই ল’ৰাটোৰ বাবে ভাত এমুঠি যোগাৰ কৰিব নে ঘৰটোৰ বাবে খেৰ বাঁহ গোটাব | তাই বহুতৰ মুখত শুনিছে চৰকাৰী কাগজ পত্ৰই তাইৰ নামতো এটি চৰকাৰী ঘৰ আবন্টিত হৈছে কিন্তু তাই চৰকাৰী ঘৰ এটি আজিলৈ নাপালে । পঞ্চায়ত অফিছলৈ তাই কিছুদিন তাঁত-বাটি কৰিলে । কিন্তু কোনো সু ফল নাপালে।তেওঁলোকৰ দৰে সাধাৰণ মানুহৰ বাবে ভাবিবলৈ কোনো জনপ্ৰতিনিধিৰে সময় নাথাকে ।মণিকাহঁতৰ দুখৰ ছবিবোৰ একো একোটা চৰকাৰী ফাইলত আবদ্ধ হৈ থাকে আৰু সেই ফাইলৰ টকাৰে মন্ত্ৰী আমোলা বোৰে বিলাসী গাড়ী চলাইসাধাৰণ মানুহৰ দুখ-দুৰ্গতি বোৰ একেদৰে  ৰয় আৰু এখন নতুন চৰকাৰ আহে ।

বিবাহ

✍ নিভা গগৈ

লক্ষিমপুৰ ৷

 

অ’ পিংকী,,শুনিচ’ নাই কালিৰ ঘটনাটো ?কি হ’ল অ’ কালি চুমি, গম নেপাওঁ নহয় মই ৷ দুটালৈকে নেটতে বিজি আছিলো, এতিয়া এয়া আঠ বজাত শুই উঠি চাহ কাপ হাতত লৈছোঁহে, কচোন কি হ’ল ?  জপনাখন খুলি সোমাই নাহ কিয় ?চুমিয়ে জপনাখন খুলি নিশা বৰষুণে তিয়াই থোৱা চোতালখনত খুপি খুপি খোজেৰে আহি পিংকীৰ কাষ পালেহি৷ পিংকীৰ ওচৰতে মুঢ়া এটা পাৰি  চুমিয়ে একে উশাহতে কৈ উঠিল,—দিব্যই কালি নিশা ছোৱালী এজনী পলোৱাই আনিলে, ইইই…. তই গ’ম নেপাৱ হ’বলা ৷ গোটেইখন তল ওপৰ ৷পলোৱাই আনিলে, আনিলে আৰু তাতে কি জগৰ লাগিল ৷ সি বেয়া ল’ৰা নহয় , যথেষ্ট টকা পইচাও  আছে তাৰ ৷এএএ…. নহয় অ’, তাৰ মাকে বিয়া পাতিবলৈ চাইছিলে কলিতা গাঁৱৰ ছোৱালী এজনী , কিন্তু সি আনিলে ফেচবুকত লগ পোৱা আহোম ছোৱালী এজনীক ৷ মাক-দেউতাকে ঘৰত সোমাব নিদিয়ে, ছোৱালীজনীক হেনো বহুত অপমান কৰিছে ৷ আমাৰ মায়ে চাই আহিল পুৱাই, বৰ ধুনীয়া হেনো, ব’ল দুইজনীয়ে চাই আহোঁ নহ’লে ৷কি ফাল্টু কথা, আহোম হ’ল তাতে কি হ’লনো ৷ ময়োচোন আহোম ল’ৰা এটা ভালপাওঁ, কাইলৈ যদি মই গুচি যাওঁ মোকো তেনেকুৱা কৰিব নেকি ? মানুহবোৰ যে আৰু ৷ ব’ল, ছোৱালীজনীৰ লগত আমিয়েই অলপ কথা পাতি আহোঁ,কমচে কম, এই ঠাইত আমাৰ দৰে জাত পাতক লৈ চিঞঁৰা  মানুহ দুজনী যে নাই খাটাং কৰি আহোঁ  ৷———————————————————————————————————দিব্যৰ ঘৰৰ চোতালত গাঁৱৰ মানুহে গিজগিজাই আছে ৷ মাকে বাৰান্দাৰ খুটা এটাতে ধৰি ৰাওচি জুৰি কান্দি আছে ,দেউতাকৰ মুখ গম্ভীৰ, চকুহালে মাথোঁ এবাৰ মানুহবোৰলৈ আৰু এবাৰ দিব্যৰ ফালে ক্ষোভৰ দৃষ্টিত চাই আছে ৷ ন-কইনা নিশা অহাৰ সাজতে দিব্যৰ কাষতে মাটিত ঢাৰি এখনত বহি আছে ৷ পিংকী  আৰু চুমি গৈ ন-ছোৱালীজনীৰ ওচৰতে বহিলগৈ ৷ তেনেতে গাঁৱৰ মানুহৰ গুণগুণনি বাঢ়ি গ’ল, গাঁওবুঢ়ানী আইতা আহি পালেহি,তেখেতই যি সিধান্ত ল’ব, সেইটোৱেই হ’ব ৷ গাঁওবুঢ়ানী আহি আসনত বহিলত দিব্যৰ মাকে চকুলো মচি সেৱা এটি কৰিলে, দিব্যৰ মাকৰ মুখেৰেই সকলোখিনি বুজাই দিলে, কলিতা ল’ৰা হৈ এজনী আহোম ছোৱালী বিয়া আমি গ্ৰহণ নকৰোঁ, গাঁৱৰ মানুহে চিঃ চিঃ কৰিছে ৷ ই আমাক অপমান কৰিলে আইতা ৷ উচিত দণ্ড দিয়ক এই হালক, ছোৱালীক ঘৰত থৈ আহো বুলিছো, ল’ৰাই নেৰে ৷ লাগিলে আমাকেই এৰি দিব ৷ আপুনিয়েই কিবা এটা উপায় দিয়ক আইতা ৷চোৱা কলিতানী, আমি মাক দেউতাকে সদায়ে নিজৰ সন্তানক সুখী হৈ থকাটোকে বিচাৰো, সি এজনী আহোম নহয়, এজনী নাৰীক ভাল পাইছে, সেয়েহে জীৱনৰ সংগী হিচাপে তাইক গ্ৰহণ কৰিছে ৷ দুয়োৰে মন মিলিছে বাবেইটো এই কাৰ্যত উপনীত হৈছে আজি ৷ প্ৰেমত জাতি ধৰ্মৰ ভেদ ভাৱবোৰ পুৰণিকলীয়া, দলিয়াই দিয়া সেই মন ৷ আজি ছোৱালীজনীক আঁতৰাই থোৱা মানে তোমাৰ ল’ৰাই কষ্টত থকা, তুমি নিজা মাক হৈ জানো মনত দুখ দিব বিচাৰিবা ৷ ছোৱালীজনীক তুমি মৰম দিয়া, সোণ  ৰূপ দি তাইৰ মনত সুখ দিব নোৱাৰা কলিতানী, আজি তুমি মৰম দিয়া কাইলৈ তোমাক তাই কেনেকৈ আদৰ যত্ন কৰিব চাবা ৷কিন্তু আইতা, সমাজে কি ক’ব ?তুমি আজি যি কৰিছা, সেইটোহে সমাজে নিন্দা কৰিব কলিতানী ৷ শিক্ষিত সমাজে ধৰ্ম, জাতিক লৈ তুলনা নকৰে, যদি তুমি আজি নিন্দা কৰা তুমিহে হাঁহিয়াতৰ পাত্ৰ হ’বা ৷ তোমাৰ ল’ৰাই তুমি নজনাকৈ কিমান বন্ধুৰ ঘৰত যায়,মনৰ কথা বিতৰণ কৰে, আনন্দ কৰে সেইখনি তুমি জানো দিব পাৰিবা ৷ আচল বন্ধুৱেও জাত পাত নেচায় অ’ কলিতানী, কেৱল বন্ধুত্বহে চায় ৷ ঠিক তেনেদৰে প্ৰেম ভালপোৱাও তেনেকুৱাই, ল’ৰাক যদি তুমি মনেৰে সুখী কৰিব নিবিচাৰা, সেইগৰাকী তুমি মাতৃ নামত কলংক নেসানিবা ৷ যোৱা ছোৱালী জনীক আতৌ পিতৌ কৈ নি সাজ এটি পিন্ধাই সেন্দুৰ দিয়া, পিছত ধুম ধামেৰে বিয়া পাতিবা, নে কি কয় ৰাইজ !!হয় হয় আইতা,,,,৷চোৱা কলিতানী, সকলোৱে সহমত কৰিছে যদি তুমি আৰু পু-বোৱাৰীক এনেদৰে আঁতৰাই নাৰাখিবা ৷ যোৱা,দুহাতে ছোৱালীজনীক সাৱতি ভিতৰলৈ লৈ যোৱা, কিমান হেঁপাহ মনত বান্ধি তাই আহিছে ৷ তাইৰো নিজৰ সকলোবোৰ এৰি তোমাৰ পুত্ৰলৈ আহিছে, মনত ৰাখিবা কলিতানী, সকলো ছোৱালীয়েই নিজৰ জাতলৈ বিয়া হ’বলৈ বিচাৰে, কিন্তু পৰিস্থিয়ে কেতিয়াবা সকলো সলনি কৰে, আৰু সেয়া স্বীকাৰো কৰে, তুমি মই বাধা দিবলৈ নহয়, আশীৰ্বাদ দিবলৈহে ৷পিংকী আৰু চুমিয়ে হাত চাপৰি বজোৱাৰ লগে লগে উপস্থিত সকলো ৰাইজে হাত চাপৰি বজালে ৷ কলিতানী লাজে ভয়ে গাঁওবুঢ়ানীৰ কাষতে থিয় হৈ থাকিল ৷ গাঁওবুঢ়ানীয়ে নিজেই উঠি, কলিতানীক এখন হাতে ধৰি কইনাৰ কাষ পালেহি, সকলো বহাৰ পৰা থিয় হ’ল ৷ বুঢ়ীয়ে ন’-ছোৱালী ৰূপত মুগ্ধ হৈ বহু পৰ ৰ লাগি চাই থাকিল, চোৱা কলিতানী, তোমাৰ পুত্ৰ বধুৰ মুখৰ লাৱণ্য, এনিশাৰ ভিতৰতে কিমান ম্লান কৰি পেলালা ৷ সপোন দেখা ঘৰখন তুমি কেনেকৈ থান বান কৰি পেলালা ৷ হেৰি কলিতা, তোমাৰ কিবা আপত্তি আছে নেকি এতিয়াও,দূৰত বহি থকা কলিতাই হেমেনা হেমেনকৈ হাতেৰে ইংগিত দিলে যে কোনো আপত্তি নাই ৷ ন-ছোৱালীয়ে গাঁওবুঢ়ানী আইতাৰ ভৰিত ধৰি সেৱা কৰিলে, বুঢ়ীয়ে উঠাই মূৰত হাতফুৰাই মৰম কৰিলে, এইবাৰ কলিতানীক ন-ছেৱালীয়ে সেৱা কৰিলে, কলিতানীয়ে ছোৱালীজনীক উঠাই বুকুত সোমোৱাই চিঞৰি কান্দিলে, আই অ’, মোৰ ভুল হ’ল তই মোক পাৰিলে ক্ষমা কৰি দিবি ৷তেনেকৈ নক’ব মা, আপোনাৰ মনত মই নজনাকৈ আঘাত কৰিলো, পাৰিলে মোক হে ক্ষমা কৰিব ৷ মই অলপো বেয়া পাই থকা নাই ৷অ’ মোৰ লক্ষী আইজনী, তোৰ দৰে ছোৱালীজনীক মই গোটেই নিশা গালি পাৰিলো, ব’ল আই, ভিতৰলৈ ব’ল৷ আহ বোপাই, তহঁতক পানী অকণো খাবলৈ দিয়া নাই, মই বৰ পাপ কাম কৰিব লৈছিলোঁ ৷ আইতা অ’, আপোনাক শতকৌটি প্ৰণাম জনাইছোঁ ৷হ’ব কলিতানী, মই পিছত আকৌ আহিম, তুমি তোমাৰ বোৱাৰীক লৈ ব্যস্ত হোৱা ৷ মোৰ বৰ জৰুৰী কাম অলপ আছে, মই আহিলোহে ৷কলিতানী সহ কেইবাগৰাকী মহিলাই দিব্য আৰু ন-কইনাক ভিতৰলৈ লৈ গ’ল ৷ চুমি আৰু পিংকীয়ে যেন এখন নাটকহে চাই আছিল অতপৰে ৷ সিঁহত দুজনীও গাঁওবুঢ়ানীৰ পিছে পিছে ঘৰমূৱা হ’ল ৷ গাঁওবুঢ়ানী আইতাই হঠাৎ ফলা শিলত উজুটি খাই পৰিব ধৰা সিঁহত দুইজনীয়ে আইতাক সাৱতি ধৰিলে ৷ আইতাৰ কথাখিনিত দুয়োৰে যে কিমান প্ৰভাৱ পৰিছে, সিঁহতে নিজেই উপলব্ধি কৰিছে ৷ আইতাই সিঁহত দুজনীৰ সহায়ত উঠিল আৰু মুখৰ পৰা অজানিতে ফুটি উঠিল, ইয়া আল্লাহ !চুমি আৰু পিংকী আচৰিত হৈ আইতাৰ মুখলৈ চাই থাকিল, যি গৰাকী আইতাই কীৰ্তন, ঘোষা, ভাগৱতৰ কথা কৈ থাকে আজি হঠাৎ এনেকুৱা শব্দ কিয় উচ্চাৰণ কৰিলে ৷ আইতাই সিঁহত দুজনীৰ মুখৰ বিস্ময়ৰ অনুভৱ বুজি লৈ মিচিকিয়া হাঁহি মাৰি কৈ উঠিল, মই আচলতে মুছলিম সম্প্ৰদায়ৰ ছোৱালী আছিলোঁ, হিন্দুলৈ বিয়া হৈ সকলো হিন্দু নিয়ম পালন কৰো যদিও আল্লাৰ উচ্চাৰণ এৰিব পৰা নাই, অজানিতে হে প্ৰভুৰ ঠাইত আল্লাহে আহে ৷ বাৰু আইহঁত, মই যাওঁ দেই ৷ আজি গধুলি গীতা পাঠ কৰিছোঁ , ভকত অহাৰ আগেয়ে সকলো ঠিক কৰিব লাগিব যে,বহুত কাম বাকী আছে ৷আইতা লাহে লাহে গৈ কেঁকুৰী পাৰ নোহোৱালৈকে চুমি আৰু পিংকীয়ে মাথোঁ চাই থাকিল ৷


অনুগল্প

নৱজ্যোতি বৰ্মন

 

 

পূজা চলিছে মন্দিৰত । মোটা অংকৰ বাজেট । বহুত মানুহৰ সমাগম পূজাস্হলীলৈ । চাকিগছি জ্বলি আছে; সন্মুখৰ থালখনত টকাৰ বৰষুণ ভক্তৰ ।

দূৰৈত এটি শিশু । পেটৰ তাড়না । প্ৰত্যক্ষদৰ্শী । হঠাৎ দৌৰি আহি থালৰ পৰা এশ টকীয়া এখন লৈ পলাল ।

সম্ভ্ৰান্ত মানুহবোৰে একেমুখে চিঞৰি উঠিল- “চোৰ,চোৰ ” ।

 

হেঁপাহ (অনু-গল্প)

 

অনুৰাগ কাশ্যপ .

নলবাৰী

 

নিশান্ত উভতি অহালৈ তাই আকুলতাৰে বাট চাই ৰ’ল ৷ ব্যৱসায়িক প্ৰতিস্থানটো সামৰি সি দহমান বজাত পাবহি৷

 

এন্ধাৰখিনিত হঠাৎ তাইৰ বুকুত এটি হেঁপাহ গজি উঠিল৷মনত পৰিল কিছু স্মৃতি৷এনে সময়তে নিবিড়ে তাইক প্ৰায়ে গান শুনাইছিল ফোনত ৷ বৰ সুন্দৰকৈ আৰম্ভ কৰে সি—- আনটো মূৰত তাই নিশ্চুপ হৈ কান পাতি ৰয়৷আৰু সি তাইৰ মৌনতাৰ আঁচল ধৰি হঠাৎ এনে এটি বেসুৰা সুৰত গাব লয় যে তাই নাহাঁহি নোৱাৰে৷সি প্ৰায়ে কয়,তাইৰ এই প্ৰাণচঞ্চল হাঁহিটোৱে হেনো তাক জীয়াই থাকিব শিকায়৷

 

গেটখন খুলি নিশান্ত সোমাই আহিল৷তাই মনতে ভাবিল ললে,আজি নিশান্তৰ বুকুত শুই তাক আব্দাৰ কৰিব,তাৰ এটা গান শুনিব ৷ ভাবি ভাবি তাই এটা এটাকৈ কৰি গ’ল কামবোৰ৷দুয়োৰে ভাত বাঢ়ি তাই নিশান্তক মাতি থৈ আহিল৷

 

পাকঘৰৰ কামবোৰ সামৰি তাই গৈ নিশান্তৰ ওচৰতে শুই দিলে ৷ বেডচুইছটো অফ কৰি তাই তাৰ বুকুতে মুৰটো থলে তাই ৷ ক্ৰমে যেন তাই উদ্বাউল হৈ পৰিল ৷ এটা গান , এটা বেসুৰা সুৰ ৷ আজি তাই হাঁহিব বিচাৰে ৷ এটা প্ৰাণচঞ্চল হাঁহি৷

তাই লাহেকৈ নিশান্তক হেচুকি দিয়ে—
ঐ শুনা না—-
কোৱা—
কাম এটা কৰিবা???
কি????
গান এটা গোৱা না মোৰবাবে নিশান্ত!!!
কি? পাগল হ’লা নেকি তুমি?? কাম নাই আৰু! শুই থাকা!!!৷

নিশান্তই তাইৰ মুৰটো বুকুৰ পৰা আতৰাই বাগৰ সলাই ল’লে৷৷

 

অনুভৱৰ স্বৰ

গীতাশ্ৰী ওজা ,  শিৱসাগৰ ।

 

কলীয়া মেঘে ঢাকিছে ঐ—-

ধুনীয়া জোনৰে মুখনি ঐ—

অভিমানী মন গুচাবলৈ —

কিজানো কৰো কবানে ঐ—

 

=> হেল্ল’

=> হেল্ল’ গীত !!

=> হয় ! কোন বাৰু ?

=> তোমাক গীত বুলি কোনে মাতে ?

=> কেতিয়াবা চিনাকি কোনোবাই৷

=> অ’ হয়টো…একো নাই দিয়া ।

=> ‘জোন’ ?

=> ওম কি কৰিছা ? পাৰ্টী কৰা নাই ?

=> পাৰ্টী সন্ধ্যাতে শেষ হ’ল , গাৱঁত ইমান ৰাতিলৈ পাৰ্টী নকৰে নহয়। তুমি নিশ্চয়…

=> ওম মই পাৰ্টিতে…তোমাক নিউ ইয়েৰ উইচ কৰো বুলি ফোন কৰিলো । হেপ্পী নিউ ইয়েৰ গীত ।

=> অ থেংক ইউ । উইচ ইউ দা চেইম জোন ।

=> অকে ৰাখিছো । বাই গুড নাইট ।

=> ওম গুড নাইট । টেক কেয়াৰ ।

 

        প্ৰলয় নহয় প্ৰণয় অনা এটা মধুৰ জোকাৰণিয়ে জোকাৰি গ’ল বছৰটোৰ শেষত ওলমি ৰোৱা অন্তিমটো ক্ষণ । এপলক মৌনতাত এটা মিঠা অনুভৱে মনটো ভৰাই তুলিলে তাইৰ ৷

 

       জোন ! এটি যেন উন্মাদৰ ঠিকনা । ফোন নংটো লোৱা সি প্ৰায় ছমাহেই হ’ল । আজি প্ৰথমটো ফোন তাৰ । ভাৱনাৰ সিপাৰৰ যেন সাধু । “গীত বুলি কোনে মাতে তোমাক৷” অভিমান নে আব্দাৰ নুবুজিলেও তাৰ কথাবোৰই ৰাতিৰ অচিন সুৰ হ’ল । তাৰ সেই কবিতা কবিতা লগা কথাবোৰ… সি কেতিয়াবা কয় আপোনবোৰ দাপোন হ’ব লাগে । আপোনে কান্দিলে দাপোনে হাঁহিব নোৱাৰে।এবাৰ কৈছিল “…কৰ্ম যোগ জ্ঞান ভক্তি আদি গীতাৰ বাণী…তাৰে অলংকৰণ তুমি গীতাশ্ৰী…ভুলতে মাতো মই গীত বুলি…” হিঃহিঃ কি আচৰিত এই ল’ৰাটো । কেতিয়াবা ঘপকৈ ধুন বুলি মাতিলে হঠাৎ তাইৰ খং টো উজাই আহে তালৈ ৷

 

         কথাবোৰ মাথো ভাবিবলৈহে । হাবিয়াসবোৰ আনৰ সুখৰ বন্ধকী । ভাবিবলৈ তাইৰো ভালেই লাগে,আৰু বাধা… ওমহু নামানে । ই মনৰ নিজস্ব।

 

          ৩১ ডিচেম্বৰ ২০১৫ । প্ৰথম  যেতিয়া তাই জোনৰ ফোন পাইছিল হয়টো ভাবিছিল আৰম্ভণি বুলি , ভবা নাছিল আৰম্ভণি আৰু শেষ যে একেটা মুদ্ৰাৰ দুটা পিঠি বুলি । সেই অভিমান সনা আব্দাৰবোৰ মনত পেলাই তাই অভিমানী হৈ পৰে ৷ উন্মাদৰ ঠিকনা বিচাৰি উন্মনা হয় তাই । একপক্ষীয় প্ৰেমৰ অতৃপ্ত মাদকতাত উত্তাল হৈ অকবিতা লিখে ৷ উন্মাদৰ ঠিকনাটো পাগল ভাবনাবোৰৰ উৎস হ’ল । ঠিকেই কৈছিল তেওঁ “… প্ৰেম নিশ্চয় এনেকুৱাই আৱৰণ খুলি হৃদয় জুৰায়..।”

এৰা প্ৰেম কৰা নাযায় প্ৰেম হৈ যায় । যিদৰে জোনৰ প্ৰেমত পৰিছিল তাই ৷ তাৰ অবিহনে তাই বহুত নিসংগ অথচ তাই ভবা নাছিল তাৰ অবিহনে নিজক হেৰাই দিয়াৰ কথা ৷ কিম্বা তাৰ আকুল ভাৱনাৰ প্ৰশ্চায়া খেদি খেদি ক্লান্ত দুহাতত এবোজা দুখ সামৰি লোৱাৰ কথা ৷ জোন তাইৰ হৃদয়ৰ গোপন প্ৰেম ,যাক পাহৰাৰ আখৰাত তাই বহুবাৰ বিফলতা গৰকিছে ৷ তালৈ নাচাওঁ বুলিলেও দুচকুৱে অহৰহ খেপিয়াই ফুৰে তাক,তাক সদায় খং কৰিয়ে আঁতৰাই ৰাখে তাই, অথচ সপোনত এযুগৰ বাৰ্তালাপ কৰে তাই তাৰসতে ৷ সি অবিহনে তাই কিমান নিসংগ জানে তাই ৷ তাইৰ ভাৱনাত সি সদায় এপাহ ৰক্তিম নিয়ৰসিক্ত গোলাপ , গোপনে তাইৰ হৃদয়ৰ কুঠৰীত প্ৰতিপল দোলা দিয়ে সি ৷

 

         কথাবোৰ ভাবি তাই ফোনৰ কন্টেক লিষ্টৰ পৰা তাৰ নামটো উলিয়ালে বিচাৰি ৷ ডায়েল কৰিব খুজিও তাই ৰৈ গল হঠাৎ৷তাই জানে সিও বুজে তাইৰ মনৰ কথাবোৰ ৷ তাই ভাবিলে তাক আচৰিত কৰি তাইৰ অনুভৱৰ সত্তাত জীয়াই তুলিব তাক ৷

ওঁঠত ঢৌ খেলি যোৱা হাঁহিটো মাৰ নৌযাওঁতেই তাই মেলি ললে ডায়েৰীৰ শেষ পৃষ্ঠাটো৷

 

অনুগল্প

নৱজ্যোতি বৰ্মন

8135094879

 

ব্যস্ত চহৰৰ পদপথৰ ওপৰতে এখন সৰু দোকান পাণ-তামোল,চকলেটৰ । জীৱন সংগ্ৰামত নাভাগৰা এটি জীৱন । এজন ল’ৰা । দোকানখনত ৰাতিপুৱাৰ পৰা গধুলিলৈকে কৰ্মব্যস্ত ।

ৰাজপথেদি অহৰহ গতি কৰিছে মানুহ কিম্বা বিলাসী গাড়ীবোৰ ।

“এদিন এনেকুৱা গাড়ী এখন কিনিব পৰা হ’লে” হেজাৰ স্বপ্ন দুচকুত ।

-হেৰা ভাইটি,তামোল এখন দিয়াহে !!