হাজং জনগোষ্ঠীৰ খাদ্যাভাস বা খাদ্যপ্ৰণালী

সদানন্দ হাজং
হৰিনাথপুৰ, ধেমাজি

হাজংসকলৰ মূল খাদ্য ভাত । ধান খেতিয়েই প্ৰধান খেতি । মূলতঃ তেওঁলোক কৃষিজীৱি । আন বৃত্তিত বৰ বেছি মনোনিৱেশ নকৰে । বাৰমাহত যিমান প্ৰকাৰৰ ধান খেতি আছে এইসকলোবোৰ খেতি তেওঁলোকে কৰে । যেনে- আহু, হালি, বাও আৰু বৰো ধান ইত্যাদি । বাও ধানৰ খেতি সাধাৰণতে দ মাটিত কৰে । ধান খেতিৰ উপৰিও বিভিন্ন শাক-পাচলিৰ খেতি কৰে । যেনে- আলু, মূলা, লাই, পালেং, পানী লাউ, জিকা, ভোল, ৰঙালাউ,কচু, কবি, আদা, নহৰু, হালধী, জিকা, পিয়াজ, ইত্যাদি । হাজং মহিলা সকলে পূৰ্বতে ধান ঢেকীত খুন্দিছিল । তেতিয়া ধান খুন্দা মেচিন আছিল যদিও কিছুসংখ্যকহে আছিল । কুকুৰা মাত দিয়াৰ লগে লগে আন্ধাৰ থাকোতেও ঢেকীত ধান খুন্দিবলৈ বিচনাৰ পৰা উঠিছিল । কেচুৱা সাৰ পালে কেচুৱাক পিঠিত বোকোচা কৰি হলেও এই কাম কৰিছিল । হাজং মহিলাসকল বৰ শক্তিশালী আছিল । বৰ্তমান এই কাৰ্য কৰা প্ৰায় দেখা নাযায় বুলি কলেও ভুল কোৱা নহব । বৰ্তমান যুগত যিমানে আধুনিকতাৰ প্ৰভাৱ পৰিছে সিমানে মানুহ এলেহুৱা হৈছে বুলি ক’বপৰা যায় । ধান খুন্দা মেচিনৰ প্ৰচলন অহাৰ লগে লগে পৌৰানিক নীতি-নিয়মসমূহ পাহৰিব ধৰিছে বুলি কব পাৰি । বৰ্তমান ঢেকীত ধান খুন্দা প্ৰচলন কম যদিও প্ৰায়বোৰ পৰিয়লতে ঢেকী থকা পৰিলক্ষিত হয় । বিহুৰ সময়ত ঢকীত কিছু বাচমতি চাউল, কিছু বৰা ধানৰ চাউলৰ পিঠা গুৰি ঢেকীত খুন্দাৰ উপৰিও যিকোনো মুহূর্তত বা আলহী-অতিথি আহিলে পিঠা খোৱাবৰ কাৰণে ঢেকীত চাউল গুৰি কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে । জুলকীয়া, হালধী, শুকান মাছৰ সিদল, লেবাশাক ৰান্ধিবলৈ চাউলৰ গুৰি, মাটি মাহ ইত্যাদি ঢেকীত খুন্দে । কচুপাতৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা শাক (কচুপাতা খাৰপানী) আৰু বাঁহৰ গজালিৰে ৰন্ধা (গাজা শাক) শাক ৰান্ধিবলৈও চাউল গুৰি ঢেকীত খুন্দিব লাগে । মাটিমাহ তেল আৰু খাৰ দুটা পদ্ধতিৰে ৰান্ধি খায় । এইবোৰ তেওঁলোকৰ প্ৰিয় খাদ্য । আলহী-অতিথিক এইবোৰ শাক পাচলিৰ পৰাই তেওঁলোকে আপ্যায়ন কৰে । ভাত মূল খাদ্য যদিও মাজে সময়ে বৰা চাউলৰ ভাত খায় । (ভাপত সিজুৱা ভাত) ইয়াক হাজংসকলে বিচি ভাত বুলি কয় । ভাতটো কিছু আঠা জাতীয় । খাই বৰ ভাল লাগে । পূৰ্বে তেওঁলোকে কাছ মাংস আৰু বিচি ভাত খুব খাইছিল । গতিকে আগৰ মানুহবোৰ বৰ শক্তিশালী লগতে দীৰ্ঘজীৱি আছিল । বৰা ধানৰ খেতি তেওঁলোকে নিজে কৰে । আলহি-অতিথিক বৰা চাউলৰ ভাত মানে বিচি ভাত জুটিৰে এসাজ খোৱাবলৈ প্ৰয়াস কৰে । বৰা চাউল থাকিলে চিন্তাই নাই লগতে ঢেকীত খুন্দা শুকান মাছৰ সিদল । সিদল মানে হৈছে কেচা মাছ জুইত বা ৰ’দত শুকাই লৈ লগতে কিছু পৰিমাণে কচুৰ ঠাৰি ঢেকীত খুন্দি বাঁহৰ চুঙাত বা মাটিৰ পাত্ৰ সৰু কলহ (সাৰী) এটাত ভৰাই থৈ দিয়ে প্ৰায় বিশ, বাইছ দিনৰ কাকাৰণে । এই দিন কেইটা পাৰ হোৱাৰ পিছত সিদল খোৱাৰ আৰম্ভ হয় । মাছ, মাংস নাথাকিলে সিদল জুইত জলাই বা পুৰি বা পানীৰে কিছু ঝোল বনাই খায় । বৰা ধানৰ গজালিৰে বুকনি ভাত প্ৰস্তুত কৰে । বুকনি ভাত কিছু টেঙা কিছু মিঠা । কিছু নিমখ মিহলাই খালে বৰ সোৱাদ লাগে । এই ভাত হাজংসকলে শাওনৰ সাতত খোৱা পৰম্পৰা । বাঁহৰ ভিতৰত বৰা চাউল অলপ ভৰাই জুইত সিজুৱা ভাত বা ঠাণ্ডা দিনত জুই পুৱাই থকা অৱস্থাত কেতিয়াবা এই ভাত খাবৰ বাবে যত্ন লয় আৰু জুই কৰাত পুৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে । ইয়াক হাজংসকলে দিনপুৰা বুলি কয় । পূৰ্বে খুব খাইছিল । মই সৰুতে খোৱা মনত আছে । বৰ্তমান দিনপুৰা খোৱা কমপৰিমানে দেখা যায় । বগা মদ (কাছা মদ) ৰুচি মদ আদি নিজ ঘৰতে প্ৰস্তুত কৰি লয় । বিহু বা আনদিনবোৰতো এই পানীয় বস্তুবোৰ যা-যোগাৰ কৰে । বিহুৰ বতৰত ধুম-ধামেৰে বগা মদ (কাছা মদ) ৰুচি মদ আদি খায় । কিবা কামৰ কাৰণে গাঁৱৰ দুই এজনক হাৰীয়া মাতিলেও এই পানীয় দ্ৰব্য যোগাৰ কৰে । মৰি (খুই), মৰি লাড়ু (খুই নাৰু) চাউল ভজা, ভুত গুৰা ইত্যাদি বোৰ সিজোৱা চাউল প্ৰথমতে ঢেকীত খুন্দে তাৰৰ পিছত এইবোৰ ভাজি প্ৰস্তুত কৰে । এইবোৰ ৰাতিপুৱা চাহৰ লগত জলপান হিচাপে খায় । বৰা ধানৰ পৰা প্ৰস্তুত কৰে ধান খুই বা হুৰুম খুই । হাজংসকলে গৰুৱা মাছৰ বাহিৰে প্ৰায় সকলো মাছ খায় । মাংসৰ ভিতৰত কুকুৰা, গাহৰি, হাঁহ, পাৰ, ছাগলী, ভেৰা, কাছ, হৰিণ, পাৰ,কপৌ, শহা ইত্যাদি । শহা পহু চিকাৰ কৰিও খায় । পূৰ্বতে কুকুৰা নোপোহিছিল আৰু নাখায়ছিল আনকি ঘৰৰ ভিতৰলৈও সোমাব দিয়া নাছিল । বৰ্তমান গাহৰি আৰু কুকুৰা পোহপাল দিয়াৰ লগতে খোৱা পৰিলক্ষিত হয় ।

ঢেকীত খুন্দা চাউলৰ গুৰিৰে প্ৰস্তুত কৰা কিছুমান পিঠাঃ
তেল পিঠা, কদাল পিঠা, (চয় পিঠা) পুনি পিঠা, ঢুকুৰি পিঠা (এন্দুৰ দিবুৰ পিঠা), পাঠ পিঠা, টেকেলি পিঠা, পানী পিঠা, টেং টেং পিঠা বা ঢাপ ঢাপ পিঠা, বাতুল পিঠা, আলু পিঠা (মিঠা আলু সংমিশ্ৰণ কৰি প্ৰস্তুত কৰা এবিধ পিঠা) ইত্যাদি । পিঠা তেওঁলোকে মন গ’লেই প্ৰস্তুত কৰি খায় । আলহী অতিথি আহিলে তেওঁলোকক খোৱাবলৈ বহু প্ৰয়াস কৰে ।

সংৰক্ষিত কৰি ৰখা কিছুমান শাক-পাচলিঃ
নালেপাতা শুকনা (মৰাপাটৰ শুকান পাত), চুনচুনি তিতা (ঠানকুনি ফুলৰ শুকান), মূলা শুকনা, বন্ধা কবি শুকনা, চাল কোমোৰা শুকনা, মান কচু আলুৰ শুকনা, কেচা মাছৰ শুকনা আৰু শুকান মাছৰ সিদল ঢেকীত খুন্দি বাঁহৰ ভিতৰত বা কলহ (সাৰী) এটাত ভৰাই থয় আৰু বাঁহৰ গজালিৰ শুকনা । শাক-পাচলিৰ ভিতৰত কল গছৰ (ভীম কল গছৰ) শাক তেওঁলোকৰ এবিধ অন্যতম শাক । সৰু এটা কলগছ কাটি আনি সেই কলগছটো মিহি মিহিকৈ কাটি শাক হিচাপে ৰান্ধি খায় । ইয়াক তেওঁলোকে “চুনছা” শাক বুলি কয় । “চুনছা” শাক ৰান্ধোতে কিছুলোকে কিছুপৰিমাণে দালি সংমিশ্ৰণ কৰি ৰান্ধে । “চুনছা” শাক খাৰ আৰু তেল দুয়োটা পদ্ধতিতে ৰান্ধি খায় ।

এনেদৰেই তেওঁলোকে তেওঁলোকৰ খাদ্যাভাস প্ৰস্তুত কৰে ।

bipul bora

Leave a Reply