সৰু সৰু কথা

✍ ইমৰান শ্বাহ

শিৱসাগৰ ।

 

আজিকালি প্ৰগতিৰ কথা কথাই কথাই কৈয়ে থকা হয় । খেল এখন , সভা এখন পাতিব পৰাটোও প্ৰগতি । মূৰ্তি এটা , ।  ফুলনি এখন প্ৰতিষ্ঠা কৰাও প্ৰগতি । কিন্তু প্ৰগতি কাক বোলে প্ৰশ্নটোৰ উত্তৰ সহজে পোৱা নাযায় । থাকিবলৈ ঘৰ সজা , আৰু এটা ধুনীয়া ঘৰ সজাৰ মাজত বহুত পাৰ্থক্য প্ৰথমটো সদায় একে থাকে । পাছৰটোৰ পৰিবৰ্তনৰ সীমা নাই । মাটিত ফুঁ মাৰি কোনেও ভাত নাখায় । কিন্তু মানুহৰ পৰিচ্ছন্নতাৰ প্ৰেৰণাটো ‘তামাম’ ।কিছুমান বস্তু মানুহৰ ভিতৰৰ পৰা ওলায় । বাহিৰৰ পৰা জাপি দিব নোৱাৰি । প্ৰগতিও এটা প্ৰেৰণা । কিতাপ পঢ়ি বা দলত ভুক্ত হৈ প্ৰগতিবাদী হ’ব পাৰি । প্ৰগতিশীল হ’ব নোৱাৰি ।বিষয়টো জটিল । তাৰ আলোচনাৰ জটিলতালৈ নগৈ সাধাৰণভাৱে কিছু কথা চিন্তা কৰাৰ যত্ন কৰিব পাৰি ।আমাৰ পৃথিৱীখনত নিতৌ অনেক নতুন নতুন ঘটনা ঘটি থাকে । আচৰিত ধৰণে একেখন কাকতৰ একেটা পৃষ্ঠাতে কৃত্ৰিম কিডনী প্ৰতিষ্ঠাপন আৰু ডাইনী নিধনৰ বাতৰি ওলায় । পূৰ্বনুবৃত্তিৰ বাহিৰেও অভূতপূৰ্ব ঘটনাও ঘটে । কিন্তু এই ঘটনাবোৰৰ বিশ্লেষণৰ জৰিয়তে প্ৰগতিৰ স্বৰূপ বুলিব নোৱাৰি ।উন্নত , অনুন্নত , উন্নয়নশীল আদি বিভিন্ন ধৰণে পৃথিৱীৰ দেশবোৰৰ বিভাজন কৰা হয় । আকৌ সেই দেশবোৰৰে ভিতৰত অঞ্চলভেদে ঠাইবোৰৰ মাজত আকাশ পাতাল পাৰ্থক্য । ৰেলৰ উকিও নুশুনা কোনোবা দূৰ গাঁৱৰ ৰূপেশ্বৰী গুৱাহাটী মজিয়াত ভৰি দিয়াৰ লগে লগে ফাপৰীত পৰিণত হ’বলৈ বাধ্য । বিজ্ঞান-প্ৰযুক্তিৰ দিশত উন্নত দেশবোৰ অভাৱনীয়ভাৱে আগবঢ়া । আঙুলিৰ টিপাতে বিশ্ব । কিন্তু এনেকৈ আগবঢ়াকে প্ৰগতি বুলি মানি ল’ব সকলোৱে নুখুজিব । গৰুগাড়ী আৰু মটৰগাড়ীৰ পাৰ্থক্যটো প্ৰগতিৰ নহয় প্ৰযুক্তিৰ ।এটা সৰু কথালৈ মন কৰিব পৰা যায় । ধনে-মানে , বিদ্যাই-বুদ্ধিয়ে সকলো মানুহ সমান একে হোৱাটো এটা ভাল কথা বুলি সকলোৱে মানি ল’ব । হাতৰ-পাচ এটা নোহোৱাকৈ এখোজো চলিব নোৱাৰাজনেও ল’ব । কিন্তু লক্ষণীয় কথাটো হ’ল অতি উন্নত সমাজবোৰতকৈ একেবাৰে পিছপৰা সহজ-সৰল গাঁৱৰ মানুহ , আদিবাসী , জনজাতি আদিৰ মানুহৰ মাজত সমতা বেছি । সমস্যা , খোৱা-কামোৰা কম । মৰমেৰে জীয়াই থাকে ।সংগ্ৰাম তেওঁলোকেও কৰে । উন্নত হৈয়ো আহে । কিন্তু তেওঁলোকে আন কথাত প্ৰায় সকলো মানুহেই নিজৰ সংস্কৃতিক ঘপকৈ এৰি দিব নোখোজে । এক ধৰণৰ টনা-আঁজোৰা চলি থাকে । কিয় ? ভাবি চাব পাৰি । সংস্কৃতিৰ লগত উন্নতিতকৈ অন্য কিবাৰ সম্বন্ধ নিগূঢ় । বোধকৰো প্ৰগতি-চেতনাৰ । সেয়া যে তেওঁলোকৰ আত্মজ ।আকৌ যে এই কাৰ্যালয়বোৰ , কাৰখানা উদ্যোগবোৰ ইয়াৰ মানুহবোৰৰ মাজত এটা এক ধৰণৰ সমতা থাকে। উৎপাদন সমতা । প্ৰযুক্তি প্ৰয়োগৰ সমতা । উপাৰ্জন । এওঁলোক প্ৰগতিশীল নে ? এওঁলোক এক অৰ্থত বন্দী নহয়নে ? ব্যক্তি স্বাধীনতা অবিহনে প্ৰগতি হ’ব পাৰেনে ? অনুমতি নলৈ প্ৰেমো কৰিব নোৱাৰি । মাকক চাবলৈয়ো যাব নোৱাৰি , গল্প ভাল হয় । জীৱন হয় জানো । ঘড়ী কাঁটাত বন্ধা জীৱনো জীৱন নে ?দেহ-সৰ্বস্ব কথাবোৰৰ পৰা ওপৰলৈ উঠিবলৈ এটা নিৰন্তৰ চেষ্টা মানুহৰ চেতনাতে থাকে । ফুল পখিলা চাবলৈ শিশুক শিকাব নালাগে । প্ৰথম দেখাতে সিহঁতৰ প্ৰেম হৈয়ে যায় । দেহ-সৰ্বস্ব কথা-কাণ্ডবোৰত মানুহৰ দৃষ্টিভংগী প্ৰায় সদায় বহিৰ্মুখী হয় । আৱেগ-অনুভুতি , কোমলতা বাধাগ্ৰস্ত হয় । অৱহেলিত কিন্তু চেতনাৰ মধুৰ কিবা এটা বিচৰাৰ চেষ্টাই মানুহক অন্তৰ্মুখী কৰে । অন্তৰ্দৃষ্টি দান কৰে । সৰ্বপ্ৰকাৰৰ ৰসবোধৰ উদ্ভৱ হয়। হাঁহিব পাৰে , কান্দিব পাৰে । এইবোৰৰ পৰাইতো সভ্যতাৰ বিকাশ হয় । অধ্যাত্ম্যবাদৰো বিকাশ ইয়াৰ পৰাই হয় । পদাৰ্থত মন নভৰে । আৰু কিবা লাগে ।মানুহৰ চেতনাৰ এই সন্ধান , এই প্ৰত্যাশাৰ কিন্তু অন্ত নাই । পূৰ্ণতাও নাই । ই মানুহক নিতে নৱ স্বপ্ন দেখুৱায়।মন কৰিলে দেখা যাব , এচাম মানুহ মানুহৰ উন্নতিত সন্তুষ্ট । তেওঁলোকে ভাৱে , এদিন মানুহে তেওঁলোকে বিচৰা সকলোৱেই পাব । মানুহৰ সৰ্বাত্মক জয় সাব্যস্ত হ’ব । কিন্তু আন এচাম মানুহে ভাবে , মানুহৰ ভৱিষ্যত অন্ধকাৰ । একোৱেই ভালৰ বাবে হোৱা নাই । সভ্যতাৰ ধ্বংস অনিবাৰ্য । পৃথিৱীখন অকণমান হৈ যোৱাৰ অৰ্থ জীৱনো কেপছুলত বন্দী হৈ পৰা হ’ব নালাগে । দুয়োচাম মানুহৰে অনেক যুক্তি আছে । আৰু সেই লৈ সুদীৰ্ঘ আলোচনা কৰিব পৰা যায় । ঘাইকৈ ইতিহাস আৰু সমাজ বিজ্ঞানৰ ভেটিতে সেই আলোচনা হ’ব । সেই আলোচনাৰ উত্তৰ হয়তো নোলাব । কিন্তু সূক্ষ্মভাৱে লক্ষ্য কৰিলে তাত নিশ্চয় এটা উমৈহতীয়া কথা দেখা যাব । ইয়াৰ আঁৰত আছে মানুহৰ উত্তৰণৰ আশা । এই আশা আৰু তাৰ বাবে মানুহৰ প্ৰত্যক্ষ বা পৰোক্ষ চেষ্টাতে নিহিত হৈ থাকে প্ৰগতিৰ প্ৰকৃত অৰ্থ । ইয়াৰ ব্যাখ্যা বা চাক্ষুষ ৰূপ চাবলৈ বিচৰাৰ বৰ বেছি সাৰ্থকতা নাই । আকাশ আমাৰ সীমা হ’ব পাৰে । কিন্তু আকাশৰ কোনো সীমা নাই ।

bipul bora

Leave a Reply