বৌদ্ধ-ধৰ্মাৱলম্বী সন্যাসী সকলৰ মাজত প্ৰচলিত এক আজৱ পৰম্পৰা—ইচ্ছামৃত্যু

ইমৰান হুচেইন
গোলাঘাট ।

বৌদ্ধ-ধৰ্মাৱলম্বী সন্যাসী সকলৰ মাজত চলি অহা ইচ্ছামৃত্যুৰ এইটো এটা অতি কঠোৰ, জনপ্ৰিয় ও অতি পুৰণি আজৱ ধৰ্মীয় পৰম্পৰা—-যি পৰম্পৰাৰ আধাৰত এজন সন্যাসীয়ে ইচ্ছা মৃত্যু গ্ৰহণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈ নিজৰ শৰীৰটোক এটা সম্পূৰ্ণ মামীলৈ ৰূপান্তৰ কৰিবৰ বাবে বহু বছৰ আগৰে পৰা এক অতি কঠোৰ ধৰ্মীয় শৃংখলাৰ মাজেদি নিজকে প্ৰস্ত্তত কৰি তুলিব লাগে। ইতিমধ্যে জাপানত ২৫ জন সন্যাসীয়ে এনেদৰে ইচ্ছামৃত্যু গ্ৰহণ কৰিছে।
মৃত্যুৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰাৰ পিচত প্ৰথম ৩ বছৰৰ বাবে সন্যাসীজনে এক বিশেষ আহাৰৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল হ’ব লাগে। তাৰ বাহিৰে তেওঁ আন কোনো খাদ্য গ্ৰহণ কৰিব নোৱাৰে। সেই আহাৰৰ নামত থাকে মাত্ৰ টান বাকলি থকা বাদামৰ দৰে শুকান ফল আৰু গছৰ গুটি। তাৰ লগে লগে কিছুমান শাৰিৰিক ব্যায়ামো কৰিব লাগে যাতে শৰীৰৰ পৰা চৰ্বিভাগ আতঁৰি যায়।
পিচৰ ৩ বছৰত সন্যাসীজনে কেৱল গছৰ শিপা আৰু বাকলি খাই জীয়াই থাকিব লাগে। এই সময়টোত তেওঁ ‘উৰুচি’ নামৰ এবিধ বিষাক্ত গছৰ পাত আৰু বাকলিৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা এবিধ চাহ পান কৰিব লাগে। যাৰ বাবে সন্যাসী জনৰ বাৰে বাৰে বমি হয় আৰু শৰীৰৰ পানী ভাগ খূওব ক্ষীপ্ৰ গতিত দেহৰ পৰা আতঁৰি যায়। ফলত দেহৰ চৰ্বিভাগ শুকাইগৈ মাংসভাগ কঠিন হৈ পৰে। এইটো কাৰ্য নিজৰ দেহাটো মামীলৈ পৰিবৰ্ত্তণ কৰাৰ বাবে এটা খূওব প্ৰয়োজনীয় কথা। কিয়নো এনে অভ্যাসৰ ফলত কঠিন আৰু বিষাক্ত হৈ যোৱা দেহাটোক মাখিৰ পোৱালী বা পোক-পৰুৱাই খাই নষ্ট কৰিব নোৱাৰে বা খাবলৈ চেষ্টা কৰিলেও সেইবোৰ নিমিষতে মৰি শেষ হৈ যায়।
৬ বছৰৰ পিচত অৱশেষত সন্যাসীজনে ইচ্ছা মৃত্যু গ্ৰহণ কৰিবলৈ সাঁজু হয়। তাৰ পিচত সহযোগী সকলে তেওঁক তেওঁৰ আকাৰতকৈ কিছু দীঘল এটা শিলৰ কবৰৰ মাজত আৱদ্ধ কৰি পেলায়, য’ত তেওঁ পদ্মাসনত অৱস্থান কৰিব লাগে আৰু সেই স্থানৰ পৰা তেওঁ কিঞ্চিত মানো কেতিয়াও লৰচৰ কৰিব নোৱাৰে। বহিঃ বিশ্বৰ লগত সংযোগ হিচাবে তেওঁক মাত্ৰ এটা ঘন্টা দিয়া হয় আৰু উশাহ-নিশাহৰ বাবে বাহিৰৰ পৰা তেওঁৰ কৱৰৰ ভিতৰ পৰ্যন্ত সোমাই যোৱাকৈ এডাল দীঘল নলী সংযোগ কৰা হয়। খোৱা-বোৱাৰ সকলো ব্যৱস্থা বন্ধ কৰি দিয়া হয়। প্ৰতি দিনাই তেওঁ এবাৰ ঘন্টা বজাই বাহিৰত তেওঁৰ বাবে মৃত্যুৰ অপেক্ষাত থকা আন সন্যাসী বা আন মানুহ সকলক তেওঁ যে জীয়াই আছে তাকে জানিবলৈ দিয়ে। যিদিনাৰ পৰা ঘন্টাৰ শব্দ বন্ধ হয়–সকলোৱে বুজি উঠে যে, সন্যাসীজনৰ ইতিমধ্যে মৃত্যু হৈছে। তেতিয়াই তেওঁৰ কৱৰটোৰ পৰা পাইপ ডাল আতঁৰাই আনি সেইটো সম্পূৰ্ণকৈ বন্ধ কৰি দিয়া হয়। এতিয়া পৰ্যন্ত জাপানত তেনে কৱৰ ২৫টা মানহে আৱিস্কাৰ কৰা হৈছে।

ইচ্ছা মৃত্যু গ্ৰহণ কৰা তেনে এজন বিখ্যাত সন্নাসী—-

তেখেতৰ নাম—হাম্বো লামা ইটিগেলভ। এই বৌদ্ধ সন্ন্যাসীজনৰ ১৮৫২ চনত জন্ম হৈছিল। তেওঁ সৰুৰে পৰাই আশা আছিল ভৱিষ্যতে এজন সন্ন্যাসী হোৱাৰ। সেয়ে তেওঁ ১৬ বছৰ বয়সত ‘বুৰয়াটিয়া’ নামৰ এখন ৰাজ্যত অৱস্থিত ‘আন্নিস্কি ডাটছা’ নামৰ এখন বৌদ্ধ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা বৌদ্ধ ধৰ্মৰ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিবলৈ লৈছিল। বৰ্ত্তমান কিন্ত্ত এইখন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৃথিৱীত কোনো অস্তিত্ব নাই, ই ইতিমধ্যে ধ্বংস হৈ গৈছে।
বুৰয়াটিয়া হ’ল ৰাচিয়াৰ এখন স্বায়ত্বশাসিত সংযুক্ত ৰাজ্য । ইয়াৰ ৰাজধানী উলান-উডে নামৰ চহৰ খন, যিখন সংযুক্ত ৰাজ্যৰ সৰ্বমুঠ মাটিকালি ৩ লাখ ৫১ হাজাৰ ৩০০ শ বৰ্গ কিঃমিঃ।
তেওঁ ১৯১১ চনত ‘পাণ্ডিডো খাম্বো লামা’ বা ৰাচিয়ান বৌদ্ধ ধৰ্মৰ প্ৰধান গুৰু হিচাবে মনোনীত হয়। তেওঁ এখন ইচ্ছাপত্ৰ এৰি গৈছে, য’ত তেওঁ কৈছিল যে, যেতিয়া তেওঁৰ মৃত্যু হ’ব তেতিয়া তেওঁক যেন একেই (পদ্মাষণত) বহুৱাই সমাধিস্থ কৰা হয়, যি আসনত থাকি আন বহুতো বৌদ্ধ সন্ন্যাসীয়ে ইতিমধ্যে মৃত্যু বৰণ কৰিছে। এই ইচ্ছাপত্ৰ লিখা হৈছিল ওপৰৰ পৰা তললৈ শাৰী শাৰী কৰি লিখা (vertical script) পুৰণি মঙ্গোলিয়ান ভাষাত, যাক পিচত ১৯৯৬ চনত চীনৰ ভিতৰৰ মঙ্গোলিয়াৰ ‘ইভিলগিনস্কি’ নামৰ বৌদ্ধ মন্দিৰটোৱে অনুমোদন জনায়। তেওঁ আৰু এটা ইচ্ছাৰ কথা কৈ গৈছিল, যাতে তেওঁক পাইন কাঠৰ কফিনত সমাধিস্থ কৰা হয়। তেওঁৰ মৃত্যুৰ সকলো ব্যৱস্থা তেওঁৰ ইচ্ছা অনুসৰিয়েই কৰা হ’য়।
তেওঁৰ কৱৰটো বহু বছৰৰ পিচত বৌদ্ধ সন্ন্যাসী সকলে ইচ্ছাপত্ৰৰ নিৰ্দ্দেশ মতে খুলি চায় । কিন্ত্ত সন্ন্যাসী সকল হতবাক হৈ পৰিল যে, মৃত শৰীৰটো মৃত্যুৰ সময়ত যেনেদৰে আছিল ঠিক যেন তেনেদৰেই আছে। ক্ষয়-ক্ষতিৰ কোনো নাম-গোন্ধ নাই।
১৯৫৫ চন আৰু ১৯৭৭ চনত দুবাৰ কফিনটো খোলা হয়, কিন্ত্ত সন্ন্যাসী সকলে দুয়োবাৰেই এটা কথাত তবধ মানে যে, যেনে শৰীৰ তেনেই আছে, একেবাৰে অক্ষত অৱস্থাত। সন্ন্যাসী সকলে এই আশ্বৰ্যৰ সংবাদ বহলাবলৈ ভয় খালে, কিয়নো কমিউনিষ্ট ৰাচিয়াত এসময়ত ধৰ্মৰ কোনো মহত্ব নাছিল, ধৰ্মৰ নামত চলা এনে প্ৰচাৰে তেওঁলোকক আইনৰ চকুত জগৰীয়া কৰিলেহেতেঁন।

সেয়ে বিভাগীয় ভাবে ২০০২ চনতহে তেখেতৰ কফিন পৰম্পৰাগত বৌদ্ধিষ্ট সংঘৰ সন্ন্যাসী সকলৰ সন্মূখত খোলা হয়। পিচত শৰীৰটোক ‘আইভ’লগিনস্কি ডাটছান’ নামৰ বৰ্ত্তমানৰ হাম্বো লামাৰ বাসস্থানলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। সেই শৰীৰটো বৌদ্ধ-সন্ন্যাসী, বিজ্ঞানী আৰু ব্যাধিতত্ত্বজ্ঞ (pathologists) সকলে পৰীক্ষা কৰি দেখিছে যে, সকলো ফালৰ পৰা সন্ন্যাসীজনৰ যেন ৩৬ ঘন্টামানৰ আগতেহে মৃত্যু হৈছে, তেনে এটা অৱস্থাতে শৰীৰ অক্ষত অৱস্থাত আছে। শৰীৰৰ সকলো মাংস-পেশী, ভিতৰৰ সকলো অঙ্গ-প্ৰত্যঙ্গ অক্ষত অৱস্থাত আছে। কোমল জোৰা আৰু ছাল বিলাক শৰীৰৰ সঠিক ঠাইতে লাগি আছে। কফিনৰ ঢাকন খোলাৰ ২ বছৰৰ পিচতো ইটিগেলভৰ শৰীৰটো নষ্ট নহল, কোনো ভেঁকুৰ নালাগিল, কোনো ঋণাত্মক ক্ৰিয়াই শৰীৰটোক নষ্ট কৰিব নোৱাৰিলে। বৌদ্ধ সন্ন্যাসী সকলে তেওঁৰ ওচৰলৈ এজন জীৱন্ত মানুহক লগ কৰাৰ দৰে গ’ল আৰু তেওঁৰ লগত হাত মিলালে। কিছুমান সন্ন্যাসীয়ে আনকি এনেদৰেও দাবী কৰিলে যে, তেওঁ বৰ্ত্তমানো নিৰ্বানাৰ দৰে এটা ধ্যানৰ স্তৰত মগ্ন হৈ জীৱন্ত অৱস্থাত আছে।
নহয়নে বাৰু ই এক আচৰিত কথা। তেৱোঁ সেই ৬ বছৰীয়া বৌদ্ধ সন্ন্যাসীৰ ইচ্ছা মৃত্যুৰ পন্থা গ্ৰহণ কৰিছিল, যাৰ বাবে আজিও মৃত শৰীৰ অক্ষত অৱস্থাত আছে।
(উৰুচি গছবিধ ঠিক আমাৰ ৰবৰ গছৰ দৰে, ৰবৰ গছৰ গাত দ’কৈ কাটি যি পদ্ধতিৰে ৰবৰ বনাবলৈ আঠা সংগ্ৰহ কৰা হয়, ঠিক একে পদ্ধতিৰে ইয়াৰ পৰাও গাখীৰৰ দৰে এবিধ বগা জুলীয়া পদাৰ্থ (latex) সংগ্ৰহ কৰা হয়। এই গাখীৰৰ পৰা সাধাৰণতে কাঠৰ ফাৰ্নিচাৰৰ বাবে আঠা আৰু বাৰ্নিছৰ শেষত বাৰে বাৰে সানি ফাৰ্নিচাৰ সমূহ জিলিকাই তুলিবলৈ এবিধ ম’মৰ দৰে পদাৰ্থ বনোৱা হয়)

bipul bora

Leave a Reply